Toen onze mop een mopje was,
Was hij aardig om te zien;
Nu bromt hij alle dagen
En bijt nog bovendien.
Waf-woef, waf-woef…
Het kinderliedje is een klassieker bij oud en jong. Maar het zijn niet alleen ondeugende hondjes die hun tanden laten zien…
Bijten komt regelmatig voor bij kinderen tussen de een en twee jaar. Kinderen van deze leeftijd verkennen de wereld met hun mond (orale fase). Ze bijten in voorwerpen, in knuffels en soms ook in andere kinderen. Zolang er geen tandjes zijn, is het meestal niet zo’n probleem.
Rond veertien, vijftien maanden komen kinderen in de peuterpuberteit. In die fase is het niet zo uitzonderlijk dat ze andere kinderen slaan, schoppen, krabben of zelfs bijten. Meestal is het een gevolg van de frustraties waarmee de peuterpuberteit voor de meeste kinderen gepaard gaat. Ze zijn op een leeftijd gekomen dat ze al bepaalde dingen willen, maar nog niet kunnen en dat maakt hen vaak heel boos. Of ze willen hun willetje opleggen aan andere kinderen, maar merken dat dat niet altijd het gewenste resultaat oplevert. Kinderen die nog niet voldoende in staat zijn om die boosheid en frustraties verbaal te uiten, omdat ze daarvoor nog niet taalvaardig genoeg zijn, zullen dat soms op een fysieke manier gaan doen, bijvoorbeeld door anderen te bijten.
Soms kan bijten ook puur imitatiegedrag zijn of gewoon een manier om aandacht te vragen.
Kinderen van deze leeftijd kunnen nog niet zo goed voor zichzelf opkomen. Vooral in een groep bijten ze dan letterlijk van zich af. Peuters denken vanuit zichzelf, kunnen zich nog niet zo goed in een ander verplaatsen en rekenening houden met wat een ander voelt. Dit gedrag heeft dus zowel met de sociaal-emotionele, als met de verstandelijke ontwikkeling van het kind te maken. Ook al is dit agressief gedrag verklaarbaar en eigen aan de peuterleeftijd, willen we de kinderen leren wat wel en niet kan in het omgaan met andere kinderen.
TIPS
Bijtgedrag afkeuren
De eerste tip is misschien wel de meest voor de hand liggende. Reageer onmiddellijk op het bijtgedrag van het kind. Benoem duidelijk dat hij het andere kind heeft pijn gedaan en dat dat niet mag. Met strenge stem zeggen: “Je mag andere kinderen niet bijten”. Laat merken dat je boos bent omdat hij andere kinderen bijt. Door het gedrag zo duidelijk af te keuren zal de peuter begrijpen dat het bijten van andere kinderen verkeerd is en leer hem op een andere manier conflicten op te lossen.
Troost het slachtoffer
Gebeten worden doet pijn en is niet leuk. Vaak richt men zich enkel op het bijtende kind. Geef altijd eerst aandacht aan het kind dat gebeten is. Daarna spreek je het bijtende kind toe. Een preek heeft op deze leeftijd niet zoveel zin. Als het bijtende kind als eerste terecht zou worden gewezen, zou het ongewenste gedrag beloond worden met aandacht. Het is juist goed voor een kind te ervaren wat de gevolgen van het bijten zijn voor het andere kind. Troost samen met het bijtende kind het gebeten kind. Het kind zal zo zien wat hij heeft gedaan en zich hier meer bewust van worden. Je kunt er ook voor kiezen om je kind zijn excuses aan te laten bieden.
Terug bijten
Sommige ouders leren hun kind terug te bijten! Dit is absoluut onverstandig. Je doet het kind er pijn mee en je geeft een verkeerd voorbeeld. Het signaal dat je aan de peuter geeft is dat je anderen eigenlijk WEL kunt bijten als je boos bent. Blijf kalm en herinner jezelf eraan dat het kind geen schuld draagt en dat bijten tot de normale ontwikkeling behoort.
Uitbreiding woordenschat
De oorzaak van bijten is vaak dat een kind zich niet kan uitdrukken. Om de oorzaak weg te nemen kun je ervoor kiezen om de woordenschat van de peuter uit te breiden. Leer kinderen hun gevoelens te benoemen en te verwoorden wat het wil. Denk hierbij aan korte zinnen waarmee hij met andere peuters kan communiceren zonder te hoeven bijten. Dit kost veel tijd en energie maar levert wel een goed resultaat op en helpt je het kind bij de taalontwikkeling. Taal stimuleer je door veel te praten, voor te lezen en te zingen.
Observeer het kind
Kinderen die bijten doen dit meestal als zij met andere kinderen spelen. Het is verstandig om het kind te observeren tijdens een speelmoment. Op deze manier kun je zien wanneer het kind bijt en kun je het gedrag beter aan zien komen. Vaak ligt de oplossing voor de hand als je weet waar het gedrag vandaan komt.
Bijtgedrag uit frustratie
Een ander voor de hand liggende tip is de frustratie van het kind weg te nemen. Leer hem om samen te spelen. Hierdoor zal er minder frustratie ontstaan. Hoewel peuters vaak niet samen kunnen spelen, kunnen ze wel gelijktijdig alleen spelen. Let er op dat er geen momenten in het spel zijn waarop het bijtende kind gefrustreerd kan raken. Vermijd deze situaties zoveel mogelijk, zodat de verleiding minder groot wordt om te bijten. Stel niet te hoge eisen aan het kind zodat het die frustratie op een fysieke manier zal uiten en gaat schoppen, bijten of slaan.
Het goede voorbeeld geven
Geef zelf het goede voorbeeld. Aai een ander kind lief over het gezicht of geef het een kusje.
Zo oefen je om zachtaardig te zijn in plaats van andere kinderen pijn te doen. Op die manier zul je het kind aanmoedigen om dat te herhalen en kun je hem complimenteren over zijn correcte gedrag.
Schaamte als ouder
Dat het kind andere kinderen bijt, wil niet zeggen dat de ouders gefaald hebben. Blijf gewoon positief en consequent naar het kind toe. Toon begrip voor de emoties die het bijtgedrag van het kind bij andere ouders, teweeg brengt.
Ouders van “slachtoffers” willen hun kind beschermen. Ouders van bijtende kinderen voelen zich vaak schuldig of gaan gebukt onder het feit dat hun bijtend kind door andere ouders als “dader” aangezien wordt. Zorg ervoor dat beide partijen open en constructief met elkaar blijven omgaan
en toon begrip voor de emoties bij beide partijen. Geen enkele ouder stelt prijs op bijtgedrag.
Bijten gaat gelukkig meestal na een tijdje weer over. Naar mate een kind zich beter kan uiten en meer gaat praten, wordt het al snel een stuk minder!
Het gaat om een fase, die met een correcte aanpak snel voorbij is!!!
